مراقبت روزانهتماس همان‌روز
بچهگربه بی‌مادر پیدا کردی؟ راهنمای قدم‌به‌قدم نجاتش
بچهگربه نوزاد پیدا کردی؟ اول ببین مادرش برمی‌گرده یا نه، بعد گرمش کن و فقط با شیر مخصوص بچهگربه، دَمَر، شیرش بده. جدول سن، مقدار شیر، دفع و علائم خطر.
پیش‌نویس تحریریه · در انتظار بازبینی دامپزشکاین راهنما بر پایه منابع معتبر نوشته شده، ولی هنوز بازبینی دامپزشک نشده و تا اون موقع راهنمای منتشرشده میوو حساب نمی‌شه. منابع و وضعیت بازبینی
نشونه‌های خطر رو دیدی؟ همین امروز با دامپزشک تماس بگیر
بعضی حالت‌های این راهنما صبر برنمی‌داره. اگه مطمئن نیستی، زنگ بزن و بپرس؛ زود پرسیدن هیچ‌وقت اشتباه نیست. میوو‌پزشک برای ویزیت برنامه‌ریزی‌شده‌ست، نه اورژانس.
دامپزشکی شبانه‌روزی نزدیک (در نقشه، پنجره تازه)نشونه‌های خطر همین راهنمامیوو‌پزشک
پاسخ کوتاه
اگه بچه‌گربه‌ها تمیز، گرم و آروم‌ان، ۴ تا ۶ ساعت از دور منتظر مادر بمون؛ مادر معمولاً برای غذا رفته. اگه در خطرن یا مادر برنگشت، اول گرمشون کن و بعد غذا بده؛ به بچهگربه سرد هرگز شیر نده. فقط شیرخشک مخصوص بچهگربه بده (نه شیر گاو)، با شیشه و در حالت دَمَر، و هرچه زودتر ببرش دامپزشکی.
خلاصه در یک نگاه
- بچه‌گربه‌ها بی‌مادر به نظر میان ولی اغلب نیستن؛ اگه سالم‌ان، چند ساعت از دور منتظر مادر بمون.
- اول گرما، بعد غذا. به بچهگربه سرد شیر نده؛ آروم و در ۳۰ تا ۶۰ دقیقه گرمش کن.
- فقط شیرخشک مخصوص بچهگربه؛ شیر گاو، بز و شیرهای گیاهی ممنوع.
- همیشه دَمَر شیر بده، شیشه رو فشار نده و با قطره‌چکان یا قاشق شیر نریز.
- هر روز وزنش کن؛ وزن نگرفتن در ۲۴ ساعت یعنی تماس با دامپزشک.
توی این مطلب ۱۳ بخش
پیدا کردن یه بچهگربه کوچولو که گوشه‌ای میومیو می‌کنه، قلب هر کسی رو به درد میاره. خبر خوب اینه که با چند کار درست و به‌موقع، شانس زنده موندنش خیلی بالا می‌ره. خبر مهم‌تر اینه که عجله کردن هم می‌تونه به ضررش باشه؛ هم وقتی مادرش نزدیکه و هم وقتی قبل از گرم کردن بهش شیر می‌دی. این راهنما قدم‌به‌قدم کنارته.
بچهگربه واقعاً بی‌مادره؟ اول صبر کن و ببین
ندیدن مادر به این معنی نیست که بچه‌ها رها شدن. مادر ممکنه برای پیدا کردن غذا رفته باشه، یا همین نزدیکی قایم شده و منتظره تو بری. بهترین سرپرست یه بچهگربه نوزاد، مادرشه.
- اگه بچه‌ها کنار هم جمع شدن، آروم خوابیدن، تمیز و گرم‌ان و شکمشون پره، از یه جای پنهان یا از داخل خونه ۴ تا ۶ ساعت نگاهشون کن. نزدیک موندنت ممکنه مانع برگشتن مادر بشه.
- برای فهمیدن رفت‌وآمد مادر، کمی آرد جو دوسر یا بذر کتان دور لونه بپاش و دنبال رد پا بگرد. آرد گندم خام نپاش؛ ممکنه باکتری خطرناک داشته باشه.
- اگه مادر هست و بچه‌ها سالم‌ان، بذار پیش مادرشون بمونن؛ غذا، آب و سرپناه در اختیار مادر بذار. بچه‌ها معمولاً حدود ۸ هفتگی از شیر گرفته میشن. بعدش مادر رو عقیم کن؛ حتی مادر شیرده رو هم میشه عقیم کرد و زود به بچه‌هاش برگردوند.
فوراً دست به کار شو اگه: بچهگربه زخمیه، تکون نمی‌خوره، خیس یا سرده، مگس یا کرم روشه، هوا خیلی گرم یا خیلی سرده، یا لونه در خطر خراب شدنه.
قدم اول: گرم نگه داشتن بچهگربه
نوزاد گربه نمیتونه بلرزه و تا حدود ۴ هفتگی نمیتونه دمای بدنش رو تنظیم کنه. سرما، روده‌ش رو از کار می‌ندازه و اگه در این حالت شیر بخوره، ممکنه شیر برگرده و وارد ریه‌ش بشه. برای همین:
- به بچهگربه سرد هرگز شیر نده. راهنمای دامپزشکی مرک میگه بچهگربه سرد رو آروم و در ۳۰ تا ۶۰ دقیقه گرم کن؛ گرم کردن خیلی سریع هم خطرناکه.
- یه کیسه آب گرم یا بطری آب گرم رو داخل حوله بپیچ تا بچهگربه مستقیم با منبع گرما تماس نداشته باشه.
- منبع گرما فقط زیر نیمی از جعبه باشه تا اگه گرمش شد، بتونه خودش رو به گوشه خنک‌تر برسونه.
- اگه خیسه، آروم و کامل خشکش کن. هیچ‌وقت بچهگربه خیس رو به لونه برنگردون.
- اگه هیچ وسیله‌ای نداری، تا وقتی منبع گرما یا دامپزشک پیدا کنی، بچهگربه رو روی بدنت نگه دار و آروم نوازشش کن؛ فقط به‌عنوان راه‌حل موقت.
دمای جعبه یا لونه طبق راهنمای ۲۰۲۶ یوسی دیویس:
| سن | دمای لونه |
|---|---|
| هفته اول | ۲۹ تا ۳۲ درجه |
| هفته دوم | ۲۷ تا ۲۹ درجه |
| هفته سوم | ۲۴ تا ۲۷ درجه |
| هفته چهارم به بعد | ۲۱ تا ۲۴ درجه |
برای بچهگربههای زیر ۶ هفته، به‌جای حوله حوله‌ای (پرزدار) از پتو یا پارچه نرم و صاف استفاده کن؛ ناخن‌هاشون ممکنه لای حلقه‌های حوله گیر کنه و به شونه‌شون آسیب بزنه.
تشخیص سن بچهگربه
سن تقریبی، نوع مراقبت و مقدار شیر رو مشخص می‌کنه. همه نشونهها رو با هم ببین؛ بچه‌گربه‌ای که غذای کافی نخورده ممکنه تا نصف این وزن‌ها سبکتر باشه:
| سن تقریبی | وزن | نشونهها |
|---|---|---|
| نوزاد (۰ تا ۴ روز) | ۸۵ تا ۱۱۰ گرم | چشمها بسته، گوش‌ها تاشده، شاید بند ناف هنوز باشه |
| حدود ۱ هفته | حدود ۱۱۰ گرم | گوش‌ها کمکم باز میشن |
| ۱۰ تا ۱۴ روز | حدود ۲۲۵ گرم | چشمها باز میشن، همه اول آبی‌ان |
| ۲ تا ۳ هفته | ۲۸۰ تا ۳۴۰ گرم | گوش‌ها سیخ، دندون‌های جلو درمیان، شروع چهاردست‌وپا رفتن |
| ۳ تا ۴ هفته | ۳۷۰ تا ۴۵۰ گرم | راه رفتن لرزون، شروع تمیز کردن خودش |
| ۴ هفته | حدود ۴۵۰ گرم | دندون‌های نیش، آماده غذای نرم |
| ۶ هفته | حدود ۶۸۰ گرم | می‌دوه، بازی می‌کنه، از جعبه خاک استفاده می‌کنه |
| ۸ هفته | ۶۸۰ تا ۹۰۰ گرم | یه گربه مینیاتوری کامل |
شیر بچه گربه: فقط شیرخشک مخصوص
- فقط شیرخشک مخصوص بچهگربه. شیر گاو و بز پروتئین، چربی و تورین کافی ندارن و خطرناکن؛ شیرهای گیاهی هم همین‌طور. همیشه از یه نوع شیرخشک استفاده کن و مدام عوضش نکن.
- فقط به اندازه همون وعده آماده کن. شیر آماده‌شده رو حداکثر ۲۴ ساعت در یخچال نگه دار و اگه یه ساعت بیرون موند، دورش بریز.
- شیر رو در ظرف آب گرم گرم کن، نه مایکروویو؛ مایکروویو ممکنه جاهایی از شیر رو خیلی داغ کنه. دمای مناسب حدود دمای بدنه؛ یه قطره روی مچ دستت باید ولرم باشه.
- شیشه و سرشیشه رو بعد از هر بار استریل کن و قبل از دست زدن به بچهگربه دست‌هات رو بشور. بچهگربههای یتیم خیلی زود عفونت می‌گیرن.
شیر دادن به بچه گربه؛ درست و بی‌خطر
- بچهگربه رو دَمَر بذار، طوری که هر چهار دستش روی حوله یا پای تو باشه.
- شیشه رو با زاویه حدود ۴۵ درجه بگیر و سرشیشه رو آروم به دهنش نزدیک کن. بذار خودش بمکه.
- سوراخ سرشیشه نباید بزرگ باشه: وقتی شیشه رو برعکس میگیری، شیر باید آروم چکه کنه، نه اینکه جاری بشه.
- نشونه‌های خوب: مکیدن محکم، حباب در شیشه و تکون خوردن گوش‌ها. بچهگربه سیر، شکمی گرد شبیه گلابی داره.
- اگه مجبوری با سرنگ بدی، سرنگ رو از کنار دهان بذار، نه از جلو، و قطره‌قطره بده تا خودش قورت بده. بچهگربههای زیر حدود ۸ روز هنوز رفلکس محافظ گلو ندارن و سرنگ براشون پرخطرتره. لوله‌گذاری فقط کار دامپزشک یا کسیه که آموزش دیده.
مقدار و دفعات شیر بچه گربه
طبق راهنمای یوسی دیویس، بچهگربه در شبانه‌روز حدود ۳۰ میلی‌لیتر شیر به ازای هر ۱۱۳ گرم وزن لازم داره؛ یعنی تقریباً ۲۶ میلی‌لیتر برای هر ۱۰۰ گرم. معده بچهگربه هم کوچیکه؛ بنیاد مدیز فاند میگه هر وعده حدود ۴ میلی‌لیتر به ازای هر ۱۰۰ گرم وزن راحته و بیشتر از اون خطر برگشت شیر و اسهال داره.
| سن | دفعات در روز (یوسی دیویس ۲۰۲۶) |
|---|---|
| هفته اول | ۶ تا ۸ وعده |
| هفته دوم | ۵ تا ۷ وعده |
| هفته سوم | ۵ تا ۶ وعده |
| هفته چهارم | ۴ تا ۵ وعده و شروع غذای نرم |
راهنمای ۲۰۲۶ یوسی دیویس شیر دادن سفتوسخت «هر ۲ ساعت» رو برای بچهگربههای سالم «روش قدیمی» می‌دونه و میگه بچهگربه خواب رو بیدار نکن، مگه خیلی طول کشیده باشه. بچهگربه ضعیف، بیمار یا کموزن ممکنه وعده‌های بیشتری لازم داشته باشه؛ دامپزشک برنامه‌ش رو مشخص می‌کنه. شیر دادن بیش‌ازحد و پشت‌سرهم، شایع‌ترین علت اسهال در بچهگربههای سالمه.
دستشویی بچه گربه نوزاد
بچهگربههای زیر ۳ هفته خودشون نمی‌تونن دفع کنن؛ این کار رو مادر با لیس زدن انجام می‌ده.
- قبل و بعد هر وعده، زیر شکم، ناحیه تناسلی و مقعد رو با پنبه یا دستمال نرم خیس از آب ولرم آروم بمال.
- تقریباً هر بار باید ادرار کنه؛ زرد کم‌رنگ خوبه و زرد تیره یعنی کمآبی. مدفوع باید دستکم روزی یه بار باشه؛ بچهگربه تازه نجات‌یافته ممکنه تا ۴۸ ساعت به‌خاطر استرس مدفوع نکنه.
- اگه با تحریک هم ادرار یا مدفوع نمی‌کنه، دامپزشک باید ببینتش.
- از ۳ تا ۴ هفتگی یه سینی کمعمق با خاک غیرکلوخهای یا کاغذ خردشده بذار.
وزن کردن روزانه
هر روز در یه ساعت ثابت، با ترازوی آشپزخونه وزنش کن و بنویس (پرونده میو برای همین ثبت‌ها ساخته شده). بچهگربه سالم حدود ۱۰ تا ۱۵ گرم در روز (حدود ۱۰۰ گرم در هفته) وزن می‌گیره و باید تا ۷ تا ۱۰ روزگی وزن تولدش رو دو برابر کنه. وزن نگرفتن در ۲۴ ساعت یعنی با دامپزشک تماس بگیر.
از شیر گرفتن بچه گربه
از ۳ تا ۴ هفتگی، یا وقتی سرشیشه رو گاز می‌گیره، اول شیرخشک رو در یه ظرف کمعمق بذار و بعد کمکم فرنی غذای بچهگربه با شیرخشک درست کن. در این دوره شیشه رو هم ادامه بده. حدود ۵ تا ۶ هفتگی می‌تونه غذای خشک بجوه و معمولاً تا ۶ تا ۹ هفتگی کامل از شیر گرفته میشه. هیچ‌وقت غذا رو به‌زور در دهانش نذار. برای ادامه مسیر، راهنمای اولین روزهای بچهگربه در خونه رو ببین.
تمیزی، کک و سلامت خودت
- بچهگربه نوزاد رو هرگز در آب فرو نکن. فقط جای کثیف رو با پارچه نرم و آب ولرم تمیز کن و کامل خشکش کن.
- کک زیاد در بچهگربههای زیر ۴ هفته می‌تونه کم‌خونی کشنده بده. شامپو و قطره ضدکک رو بدون دامپزشک برای بچهگربه زیر ۶ هفته استفاده نکن؛ شونه مخصوص کک روش بی‌خطریه. درمان انگل هم فقط با تجویز دامپزشک و بر اساس وزن. (کنترل انگل)
- گربه‌ها، به‌خصوص بچهگربههای خیابونی، ممکنه قارچ پوستی، انگل روده یا بیماری خراش گربه داشته باشن؛ حتی اگه سالم به نظر برسن. بعد از دست زدن به بچهگربه یا ظرف‌ها و خاکش، دست‌هات رو با آب و صابون بشور. زن باردار یا کسی که سیستم ایمنی ضعیفی داره، جعبه خاک رو تمیز نکنه.
- اگه گاز یا خراش خوردی، فوراً با آب و صابون بشور. اگه وضعیت واکسن هاری گربه معلوم نیست، گربه بیمار به نظر می‌رسه یا زخم عمیقه، به پزشک یا مرکز بهداشت مراجعه کن.
چرا دامپزشک رو زود ببینی؟
نوزادهای گربه خیلی آسیب‌پذیرن و ممکنه در چند ساعت حالشون بد بشه. «سندرم کم‌رمق شدن بچهگربه» شایع‌ترین اورژانس در ۴ هفته اول زندگیه و علت‌های مختلفی مثل عفونت خون، سرما، افت قند، کمآبی و انگل داره. بنیاد مدیز فاند تأکید می‌کنه دیر رسیدن به دامپزشک شانس زنده موندن رو خیلی کم می‌کنه.
در راه دامپزشکی: بچهگربه رو گرم نگه دار. اگه بی‌حاله و شیر نمی‌خوره و دامپزشک پشت تلفن گفت، کمی شربت قند روی لثه‌ش بمال.
نگهداری نوزاد گربه یعنی شیر دادن و تحریک دفع، حتی شب‌ها. اگه وقتش رو نداری، هیچ اشکالی نداره: با پناهگاه یا گروه نجات حیوانات شهرت هماهنگ کن تا به یه داوطلب نگهداری موقت سپرده بشه. کمک خواستن هم نجات دادنه.
سؤال‌های رایج
به بچهگربه نوزاد شیر گاو بدهم؟
نه. شیر گاو و بز چربی، پروتئین و تورین کافی برای بچهگربه ندارن و اسهال میدن؛ شیرهای گیاهی هم ممنوعه. فقط شیرخشک مخصوص بچهگربه که از دامپزشکی یا پتشاپ میگیری. اگه نیمهشبه و چیزی پیدا نمیکنی، بچهگربه رو گرم نگه دار و صبح اول وقت شیرخشک تهیه کن.
بچهگربه نوزاد چند ساعت یک بار شیر میخورد؟
در هفته اول معمولاً روزی ۶ تا ۸ وعده و بعد کمکم کمتر. راهنمای ۲۰۲۶ دانشگاه یوسی دیویس میگه شیر دادن سفتوسخت هر ۲ ساعت برای بیشتر بچهگربههای سالم لازم نیست و نباید بچهگربه خواب رو بیدار کرد؛ مگر خیلی طول کشیده باشه یا ضعیف و کموزن باشه. معیار اصلی، وزن گرفتن روزانهست.
چطور بفهمم بچهگربه چند روزه است؟
نوزاد تازهمتولد حدود ۸۵ تا ۱۱۰ گرمه و چشمهاش بستهست. چشمها بین روز ۸ تا ۱۴ باز میشن، حدود ۳ هفتگی راه رفتن لرزون شروع میشه و در ۴ هفتگی حدود ۴۵۰ گرمه و دندون نیش داره. بچهگربه کمغذا ممکنه سبکتر باشه، پس همه نشونهها رو با هم ببین.
بچهگربه نوزاد چطور دستشویی میکند؟
تا حدود ۳ هفتگی خودش نمیتونه. قبل و بعد هر وعده، زیر شکم و ناحیه تناسلی و مقعدش رو با پنبه یا دستمال نرم خیس از آب ولرم آروم بمال. تقریباً هر بار باید ادرار کنه و دستکم روزی یه بار مدفوع. از ۳ تا ۴ هفتگی یه سینی کمعمق با خاک غیرکلوخهای یا کاغذ خردشده بذار.
اگر مادر برنگردد، بچهگربه را کجا ببرم؟
اول دامپزشکی برای معاینه، تعیین سن، وزن و بررسی کمآبی و انگل. نگهداری نوزاد زیر ۴ هفته کار شبانهروزیه؛ اگه از پسش برنمیای، با پناهگاهها یا گروههای نجات حیوانات شهرت برای سپردن به داوطلب نگهداری موقت هماهنگ کن.
بچهگربه نوزاد را میشود حمام کرد؟
نه. نوزاد رو هرگز در آب فرو نکن؛ خیلی سریع سرد میشه. فقط جای کثیف رو با پارچه نرم و آب ولرم تمیز کن و کامل خشک کن. شامپو و قطره ضدکک بزرگسالها رو بدون دامپزشک برای بچهگربه زیر ۶ هفته استفاده نکن.
این راهنما به دردت خورد؟
جوابت فقط روی همین دستگاه میمونه و برای کسی فرستاده نمی‌شه.
سؤالی موند؟ از میو بپرس
میو کمکت می‌کنه نشونهها رو مرتب کنی، سؤال‌های درست رو برای دامپزشک آماده کنی و بدونی قدم بعدی چیه. میو تشخیص نمی‌ده و دارو تجویز نمی‌کنه؛ هر جا لازم باشه، مستقیم می‌فرستتت پیش دامپزشک.
میوو‌پزشک: اگه دلت می‌خواد یه دامپزشک از نزدیک ببینتش، توی میوو‌پزشک شرح‌حالش رو مرتب کن و درخواست ویزیت بده.
منابع و بازبینی
- نویسنده
- تحریریه میوو‌نامه
- بازبینی دامپزشک
- در انتظار بازبینی
- آخرین به‌روزرسانی
- ۸ مهر ۱۴۰۵
- وضعیت انتشار
- پیش‌نویس؛ تا بازبینی در نتایج جست‌وجو نمیاد
- Guide to Raising Unweaned & Underage Kittens (Living Library on Neonatal Kitten Care edition) (پنجره تازه)UC Davis, University of Wisconsin, University of Florida, Maddie's University, National Kitten College۲۰۲۶
- Living Library: Guide to Raising Unweaned and Underage Kittens now available (پنجره تازه)Maddie's Fund۲۰۲۶
- Hand-rearing kittens (پنجره تازه)International Cat Care۲۰۲۵
- Management of the Neonate in Dogs and Cats (پنجره تازه)Merck Veterinary Manual (Davidson A.P.)۲۰۲۵
- Playing Mum: Successful management of orphaned kittens (پنجره تازه)Little S., Journal of Feline Medicine and Surgery۲۰۱۳
- Fading kitten syndrome: Factors predisposing to 'faders' and treatment options (پنجره تازه)Münnich A., Journal of Feline Medicine and Surgery۲۰۲۲
- Kitten Protection Guide (پنجره تازه)Alley Cat Allies۲۰۲۵
- Kitten Bottle Feeding and Stomach Capacity Chart (پنجره تازه)Maddie's Fundبی‌تاریخ
- Emergencies in Kittens and Puppies (0-4 weeks) (پنجره تازه)Maddie's Fundبی‌تاریخ
- Cats: Healthy Pets, Healthy People (پنجره تازه)CDC۲۰۲۶
این راهنما جای معاینه دامپزشک رو نمی‌گیره. اگه تنفس سخت، بی‌حالی شدید، تشنج، خونریزی شدید یا مسمومیت احتمالی می‌بینی، منتظر پاسخ آنلاین نمون و همین حالا با نزدیک‌ترین دامپزشک تماس بگیر.
