ضدانگل گربه و سگ؛ چند وقت یک‌بار و برای کک، کنه و کرم چیکار کنم؟

انگل‌ها فقط یه مشکل «چندش‌آور» نیستن. کک می‌تونه باعث خارش شدید، حساسیت پوستی و حتی کم‌خونی در توله‌ها و بچه‌گربه‌ها بشه؛ کنه‌ها بیماری منتقل می‌کنن؛ و بعضی کرم‌های روده‌ای می‌تونن به انسان، مخصوصاً بچه‌ها، هم برسن. خبر خوب اینه که با یه برنامه منظم و متناسب با شرایط کوچولوت، می‌شه بیشتر این خطرها رو کنترل کرد.

مرجع اصلی این راهنما، ویرایش هفتم راهنمای کنترل کرم ESCCAP است که سال ۲۰۲۵ منتشر شد و رویکردش کاملاً «بر اساس خطر» است: یعنی هر حیوان به‌اندازه خطری که واقعاً باهاش روبه‌روئه درمان بشه.

ضد انگل سگ و گربه چند وقت یک‌بار؟ (بر اساس گروه خطر)

توله‌ها و بچه‌گربه‌ها برنامه جداگانه و فشرده‌تری دارن که از دو سه هفتگی شروع می‌شه. تعیین گروه خطر و انتخاب دارو کار دامپزشکه؛ این جدول فقط کمکت می‌کنه سؤال درست رو بپرسی.

انگل‌های مشترک انسان و حیوان در ایران

داده‌های پژوهشی ایران نشون می‌دن انگل‌های مشترک بین انسان و حیوان در کشور ما جدی‌ان:

• توکسوکارا (کرم گرد): یه مرور علمی میزان آلودگی رو حدود ۲۴ درصد در سگ‌ها و ۳۳ درصد در گربه‌ها برآورد کرده. تخم‌های این کرم می‌تونن سال‌ها در خاک زنده بمونن و انسان با بلعیدن تصادفی‌شون (مثلاً بچه‌ای که در پارک بازی کرده) آلوده می‌شه. یه بررسی سال ۲۰۲۵ هم در حدود ۱۶ درصد نمونه‌های خاک پارک‌ها و اماکن عمومی ۲۵ استان، تخم این کرم رو پیدا کرده.
• کیست هیداتید (اکینوکوکوس): سگ‌ها با خوردن احشای خام دام آلوده می‌شن و تخم‌های این کرم برای انسان خطرناکه. به همین دلیل، ندادن جگر، شش و احشای خام به سگ و ضدکرم منظم، کلیدی‌ان.
• کرم قلب (دیروفیلاریا): با پشه منتقل می‌شه. در یه مرور علمی ۲۰۲۳، میزان آلودگی سگ‌های ایران حدود ۱۵ درصد برآورد شد، با بیشترین میزان در مناطق مرطوب شمالی مثل گیلان و مازندران و کمترین در مناطق خشک. اگه در این مناطق زندگی می‌کنی یا با سگت سفر می‌ری، درباره پیشگیری از کرم قلب با دامپزشک حرف بزن.

گربه آپارتمانی هم ضدانگل لازم داره؟

آره؛ هرچند خطرش کمتره. گربه‌هایی که به بیرون دسترسی دارن حدود ۲٫۸ برابر بیشتر احتمال آلودگی به انگل دارن، ولی گربه آپارتمانی هم از طریق کفش و لباس، حشراتی مثل پشه و مگس، غذای خام یا حیوون‌های دیگه خونه در معرض قرار می‌گیره. انجمن‌های آمریکایی کرم قلب حتی گزارش کردن که حدود یک‌چهارم گربه‌های آلوده به کرم قلب، به گفته صاحبانشون، کاملاً خونگی بودن.

کک گربه و سگ؛ بیشترشون در خونه‌ان، نه روی حیوان

راهنمای ESCCAP می‌گه کک‌های بالغی که روی حیوان می‌بینی، فقط بخش خیلی کوچکی از کل جمعیت کک‌های خونه‌ان. تخم‌ها، لاروها و شفیره‌ها در فرش، مبل، تخت حیوان و درزهای کف زندگی می‌کنن و در خونه‌های گرم و فرش‌دار، می‌تونن تمام سال تکثیر بشن. برای همین:

• همه حیوون‌های خونه رو هم‌زمان درمان کن، نه فقط اونی که خارش داره.
• مرتب جاروبرقی بکش و کیسه یا مخزنش رو بیرون خالی کن.
• رخت‌خواب و پتوی حیوان رو با آب داغ بشور.
• درمان رو حتی بعد از ندیدن کک، تا مدتی که دامپزشک گفته ادامه بده؛ چون شفیره‌ها هفته‌ها بعد بیرون میان.

کک گربه به انسان منتقل می‌شه؟

کک گربه ترجیح می‌ده روی حیوان زندگی کنه، ولی وقتی تعدادشون زیاده، آدم‌ها رو هم نیش می‌زنن (بیشتر مچ و ساق پا). طبق مراکز کنترل بیماری آمریکا (CDC)، کک‌ها می‌تونن باکتری عامل بیماری خراش گربه رو بین گربه‌ها بچرخونن و این باکتری از راه خراشی که به مدفوع کک آلوده شده به انسان می‌رسه. بلعیدن تصادفی کک آلوده هم می‌تونه یه کرم نواری رو به آدم، بیشتر بچه‌های کوچیک، منتقل کنه. خبر خوب اینه که با کنترل منظم کک روی حیوان، این خطرها تا حد زیادی از بین می‌رن.

کنه سگ؛ چطور درست جداش کنم؟

کنه هرچی بیشتر به پوست بچسبه، احتمال انتقال بیماری بیشتر می‌شه؛ پس زود جداش کن. روشی که راهنمای دامپزشکی مرک از CDC نقل می‌کنه:

1. با یه موچین نوک‌باریک، کنه رو تا جای ممکن نزدیک سطح پوست بگیر.
2. با فشار آروم و یکنواخت مستقیم به بالا بکش؛ نپیچون و تکون نده.
3. بدن کنه رو له نکن و با دست خالی بهش دست نزن.
4. بعدش محل گزش و دست‌هات رو با آب و صابون یا الکل بشور.

اگه قسمت دهانی در پوست موند و راحت درنمیاد، بهش ور نرو و بذار پوست خودش ترمیم بشه. روغن، وازلین، لاک یا کبریت داغ استفاده نکن؛ این روش‌ها کنه رو جدا نمی‌کنن و ممکنه باعث بشن بزاق آلوده بیشتری وارد زخم بشه.

قطره و قرص ضدانگل؛ محصول درست، برای گونه درست

چند نکته دیگه:

• دوز محصولات ضدانگل بر اساس گونه و وزن تعیین می‌شه. تقسیم کردن پیپت سگ بزرگ برای حیوان کوچیک‌تر یا گربه، خطرناکه.
• سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) درباره گروهی از داروهای خوراکی و موضعی ضدکک و کنه به اسم ایزوکسازولین‌ها اطلاع‌رسانی کرده که در تعداد کمی از حیوانات ممکنه لرزش، عدم تعادل یا تشنج ایجاد کنن؛ حتی در حیوانی که سابقه تشنج نداشته. FDA این داروها رو همچنان برای بیشتر حیوانات بی‌خطر و مؤثر می‌دونه؛ ولی اگه کوچولوت سابقه تشنج داره، حتماً به دامپزشک بگو.
• محصولات تقلبی یا بدون برچسب فارسی و تاریخ انقضای روشن رو نخر.

توکسوپلاسما و نگهداری گربه در بارداری

اگه باردار هستی یا در خونه یه فرد باردار زندگی می‌کنه، لازم نیست گربه رو از خونه بیرون کنی. طبق توصیه‌های مراکز کنترل بیماری آمریکا (CDC):

• ترجیحاً کس دیگه‌ای جعبه خاک رو تمیز کنه؛ اگه ممکن نیست، با دستکش و بعدش شستن کامل دست‌ها.
• جعبه خاک رو هر روز تمیز کن؛ انگلی که از گربه دفع می‌شه، معمولاً بعد از یک تا پنج روز آلوده‌کننده می‌شه.
• به گربه غذای آماده بده، نه گوشت خام.
• در دوران بارداری گربه جدید به خونه نیار.

کِی باید با دامپزشک تماس بگیری؟

• لرزش، آب‌ریزش دهان یا تشنج بعد از استفاده از محصول ضدانگل.
• لثه‌های رنگ‌پریده یا ضعف در توله یا بچه‌گربه‌ای که کک داره (احتمال کم‌خونی).
• سرفه، خستگی زودرس در پیاده‌روی یا تنگی نفس در سگی که در مناطق شمالی زندگی می‌کنه.
• در گربه: سختی ناگهانی تنفس یا از حال رفتن.
• دیدن کرم در مدفوع یا استفراغ، اسهال مکرر یا کاهش وزن.

چک‌لیست برنامه ضدانگل

• با دامپزشک گروه خطر کوچولوت رو مشخص کن.
• برای ضدکرم، ضدکک و کنه، و در صورت لزوم کرم قلب، یه برنامه سالانه بچین.
• جگر و احشای خام به سگ نده.
• همه حیوون‌های خونه رو با هم درمان کن و تاریخ‌ها رو ثبت کن.
• یادآور بساز؛ چون بزرگ‌ترین دشمن برنامه ضدانگل، فراموشیه.

همراه هوشمند میوو

سؤالی موند؟ از میو بپرس

میو کمکت می‌کنه نشونه‌ها رو مرتب کنی، سؤال‌های درست رو برای دامپزشک آماده کنی و بدونی قدم بعدی چیه. میو تشخیص نمی‌ده و دارو تجویز نمی‌کنه؛ هر جا لازم باشه، مستقیم می‌فرستتت پیش دامپزشک.

پرونده میو: یادآوری‌ها، وزن و پرونده کوچولوت رو همین‌جا پیش میو نگه دار تا هیچ کاری از قلم نیفته.

گفت‌وگو با میودیدن پرونده و یادآوری‌ها

این راهنما جای معاینه دامپزشک رو نمی‌گیره. اگه تنفس سخت، بی‌حالی شدید، تشنج، خونریزی شدید یا مسمومیت احتمالی می‌بینی، منتظر پاسخ آنلاین نمون و همین حالا با نزدیک‌ترین دامپزشک تماس بگیر.