تغذیهمراقبت معمول
مقدار غذای روزانه گربه و سگ؛ کوچولوم روزی چقدر بخوره؟
گربه یا سگت روزی چند گرم غذا بخوره؟ جدول تقریبی بر اساس وزن، مقدار غذای گربه عقیم و بچهگربه، تعداد وعده‌ها و روش تنظیم دقیق با ترازو و نمره بدن.
پیش‌نویس تحریریه · در انتظار بازبینی دامپزشکاین راهنما بر پایه منابع معتبر نوشته شده، ولی هنوز بازبینی دامپزشک نشده و تا اون موقع راهنمای منتشرشده میوو حساب نمی‌شه. منابع و وضعیت بازبینی
پاسخ کوتاه
یه گربه بالغ و عقیمشده ۴ کیلویی معمولاً روزی حدود ۲۰۰ تا ۲۴۰ کیلوکالری لازم داره؛ با یه غذای خشک معمولی یعنی حدود ۵۰ تا ۶۵ گرم. یه سگ عقیم ۱۰ کیلویی حدود ۵۵۰ تا ۶۳۰ کیلوکالری میخواد. این عددها فقط نقطه شروعن؛ غذا رو برای وزن ایده‌آل به گرم وزن کن و هر ۲ تا ۴ هفته با وزنکشی و نمره بدن تنظیمش کن.
خلاصه در یک نگاه
- عدد روی بسته غذا حدس اولیه است؛ نیاز واقعی دو حیوان هم‌وزن ممکنه تا حدود ۵۰ درصد فرق کنه.
- غذا رو با ترازوی آشپزخونه و به گرم بده، نه با لیوان و پیمانه.
- مقدار رو برای وزن ایده‌آل حساب کن، نه وزن فعلی.
- گربه عقیمشده معمولاً حدود یک‌چهارم کمتر از قبل انرژی لازم داره.
- تشویقی‌ها روی هم حداکثر ۱۰ درصد انرژی روزانه باشن.
- گربه‌ای که ۲۴ ساعت هیچی نخورده رو همون روز به دامپزشک نشون بده.
توی این مطلب ۱۵ بخش
اگه دنبال یه عدد ثابت می‌گردی، راستش رو بخوای چنین عددی وجود نداره. مقدار درست غذای روزانه برای هر گربه یا سگ به سن، وزن ایده‌آل، عقیم‌بودن، میزان تحرک و حتی ژنتیکش بستگی داره. راهنماهای تغذیه دامپزشکی می‌گن نیاز انرژی دو حیوان هم‌وزن ممکنه تا حدود ۵۰ درصد با هم فرق داشته باشه. پس بهترین روش اینه که از یه عدد اولیه شروع کنی و بعد با وزنکشی منظم و نگاه‌کردن به بدن خود کوچولوت مقدار رو تنظیم کنی.
خبر خوب اینه که این کار سخت نیست. با یه ترازوی آشپزخونه، یه دفترچه (یا پرونده میو) و ماهی چند دقیقه وقت، می‌تونی مطمئن باشی کوچولوت نه گرسنه‌ست، نه آرومآروم چاق میشه. پایین‌تر یه جدول تقریبی هم گذاشتیم که بدونی از کجا شروع کنی.
جدول مقدار غذای روزانه گربه بر اساس وزن
دامپزشک‌ها نیاز روزانه رو در دو قدم حساب میکنن. اول «نیاز انرژی پایه» یا همون انرژی لازم برای زنده‌موندن در حالت استراحت: ۷۰ × (وزن ایده‌آل به کیلوگرم به توان ۰٫۷۵). بعد این عدد رو در یه ضریب ضرب میکنن که به سن، عقیم‌بودن و تحرک بستگی داره. برای گربه بالغ عقیم و خونگی این ضریب معمولاً ۱ تا ۱٫۲ است.
جدول زیر با همین روش حساب شده. ستون گرم برای یه غذای خشک نمونه با ۳۸۰۰ کیلوکالری در هر کیلو نوشته شده؛ غذای تو ممکنه کالری متفاوتی داشته باشه.
| وزن ایده‌آل گربه | انرژی روزانه (گربه بالغ عقیم) | غذای خشک نمونه در روز |
|---|---|---|
| ۳ کیلو | حدود ۱۶۰ تا ۱۹۰ کیلوکالری | حدود ۴۲ تا ۵۰ گرم |
| ۴ کیلو | حدود ۲۰۰ تا ۲۴۰ کیلوکالری | حدود ۵۲ تا ۶۳ گرم |
| ۵ کیلو | حدود ۲۳۵ تا ۲۸۰ کیلوکالری | حدود ۶۲ تا ۷۴ گرم |
| ۶ کیلو | حدود ۲۷۰ تا ۳۲۰ کیلوکالری | حدود ۷۱ تا ۸۵ گرم |
مقدار غذای گربه عقیم شده
عقیمسازی نیاز انرژی رو پایین میاره و هم‌زمان اشتها رو بیشتر میکنه. در یه پژوهش، گربه‌هایی که بعد از عقیمسازی همون مقدار قبلی غذا رو گرفتن، فقط در ۱۱ هفته حدود ۱۶ درصد وزن اضافه کردن و برای موندن در وزن ایده‌آل به حدود یک‌چهارم انرژی کمتر نیاز داشتن. راهنمای انجمن بیمارستان‌های حیوانات آمریکا (AAHA) هم برای گربه کم‌تحرک یا مستعد چاقی ضریب ۱ رو پیشنهاد میکنه، یعنی دقیقاً همون نیاز پایه.
اگه تازه عقیمش کردی، از همون هفته اول با دامپزشک درباره مقدار جدید غذا حرف بزن. خیلی از غذاهای مخصوص «گربه عقیمشده» کالری کمتری در هر گرم دارن؛ پس عدد گرم رو دوباره برای همون غذا حساب کن.
بچه گربه چقدر غذا بخوره؟
بچهگربهها در حال ساختن استخوان و ماهیچه‌ان و بهنسبت وزنشون خیلی بیشتر از گربه بالغ انرژی لازم دارن؛ حدود ۲٫۵ برابر نیاز پایه. یه بچهگربه ۱ کیلویی تقریباً ۱۷۵ کیلوکالری و یه بچهگربه ۲ کیلویی حدود ۲۹۵ کیلوکالری در روز میخواد. راهنمای دامپزشکی مرک می‌گه بچهگربهها رو میشه آزادانه هم غذا داد.
دو نکته مهم: غذاش باید مخصوص رشد یا «بچهگربه» باشه، و وزنش باید هر هفته یا دو هفته یک‌بار ثبت بشه تا مطمئن بشی داره خوب رشد میکنه. برای بقیه کارهای ماه‌های اول، راهنمای نگهداری بچه گربه در خانه رو ببین.
سگ روزی چقدر غذا می‌خوره؟
برای سگ بالغ عقیمشده ضریب معمولاً ۱٫۴ تا ۱٫۶ است و برای سگ کم‌تحرک یا مستعد چاقی کمتر. توله‌های زیر ۴ ماه حدود ۳ برابر و بعد از ۴ ماهگی حدود ۲ برابر نیاز پایه لازم دارن. جدول زیر برای سگ بالغ عقیم با یه غذای خشک نمونه ۳۶۰۰ کیلوکالری در کیلو حساب شده:
| وزن ایده‌آل سگ | انرژی روزانه (سگ بالغ عقیم) | غذای خشک نمونه در روز |
|---|---|---|
| ۵ کیلو | حدود ۳۳۰ تا ۳۷۵ کیلوکالری | حدود ۹۰ تا ۱۰۵ گرم |
| ۱۰ کیلو | حدود ۵۵۰ تا ۶۳۰ کیلوکالری | حدود ۱۵۵ تا ۱۷۵ گرم |
| ۲۰ کیلو | حدود ۹۳۰ تا ۱۰۶۰ کیلوکالری | حدود ۲۶۰ تا ۲۹۵ گرم |
| ۳۰ کیلو | حدود ۱۲۶۰ تا ۱۴۴۰ کیلوکالری | حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ گرم |
چرا تنظیم مقدار غذا این‌قدر مهمه؟
چاقی یکی از شایع‌ترین مشکلات سلامت گربهها و سگهای خونگیه. در پیمایش بالینی انجمن پیشگیری از چاقی حیوانات در آمریکا، دامپزشک‌ها ۵۹ درصد سگ‌ها و ۶۱ درصد گربهها رو دارای اضافه‌وزن یا چاق تشخیص دادن؛ در حالی که نزدیک به یک‌سوم سرپرست‌های همین حیوون‌ها فکر می‌کردن وزن کوچولوشون عادی یا حتی کمه.
چاقی بیشتر وقت‌ها بی‌سروصدا شروع میشه: روزی چند دونه غذای اضافه، چند تا تشویقی و یه کم تحرک کمتر. اگه گربه‌ای فقط روزی ۱۰ کیلوکالری (یعنی دو سه گرم غذای خشک) بیشتر از نیازش بخوره، در یک سال حدود نیم کیلو چربی اضافه میکنه؛ برای یه گربه یعنی حدود ۱۰ درصد وزن بدنش. اضافه‌وزن خطر دیابت (مخصوصاً در گربه)، دردهای مفصلی و مشکلات تنفسی رو بالا می‌بره.
یکی از معروف‌ترین پژوهش‌ها، سگهای لابرادور رو از توله‌گی تا آخر عمر دنبال کرد. سگ‌هایی که حدود یک‌چهارم کمتر غذا می‌گرفتن و لاغرتر موندن، به‌طور میانه نزدیک به دو سال بیشتر عمر کردن و مشکلات مفصلی‌شون هم دیرتر شروع شد.
از کجا بفهمم وزن کوچولوم مناسبه؟ (نمره وضعیت بدن)
دامپزشک‌ها از «نمره وضعیت بدن» استفاده میکنن؛ یه مقیاس ۹ امتیازی که ۴ و ۵ یعنی وزن ایده‌آل. نسخه ساده‌ش رو خودت هم در خونه می‌تونی امتحان کنی:
- دندهها: کف دستت رو آروم روی قفسه سینه بکش. باید دندهها رو راحت حس کنی، با یه لایه نازک چربی روشون؛ مثل حسِ پشت دستت.
- کمر از بالا: از بالا که نگاه میکنی، پشت دندهها باید یه فرورفتگی ملایم (کمر) دیده بشه.
- شکم از بغل: از پهلو، شکم باید رو به پاهای عقب کمی بالا بره. در گربهها یه کیسه پوستی آویزون زیر شکم طبیعیه و لزوماً نشونه چاقی نیست.
| وضعیت | چیزی که حس میکنی یا می‌بینی |
|---|---|
| لاغر | دندهها، ستون مهره‌ها و استخوان لگن به‌راحتی دیده میشن و روشون تقریباً چربی نیست |
| ایده‌آل | دندهها با فشار کم حس میشن، کمر و شکم جمع‌شده دیده میشه |
| اضافه‌وزن | دندهها سخت حس میشن، کمر به‌سختی دیده میشه، شکم پُره |
| چاق | دندهها زیر لایه ضخیم چربی گم شدن، کمر نداره، شکم و پهلوها آویزونن |
جدول روی بسته غذا رو چطور بخونم؟
جدول روی بسته معمولاً بر اساس وزن بدن مقدار روزانه رو پیشنهاد می‌ده. دو نکته مهم این‌جاست:
- عدد رو برای وزن ایده‌آل کوچولوت بخون، نه وزن فعلی‌ش. اگه گربه‌ت الان ۶ کیلوئه ولی دامپزشک گفته وزن ایده‌آلش ۵ کیلوئه، مقدار ۵ کیلو رو مبنا بذار.
- این جدول برای حیوان «متوسط» نوشته شده. حیوان عقیمشده، کم‌تحرک، آپارتمانی یا مسن معمولاً به کمتر از این عدد نیاز داره؛ سگ پرتحرک یا حیوان در حال رشد ممکنه بیشتر بخواد.
با ترازو غذا بده، نه با لیوان
پژوهش‌ها نشون دادن وقتی آدم‌ها غذای خشک رو با پیمانه اندازه می‌گیرن، ممکنه چند ده درصد بیشتر یا کمتر از مقدار موردنظر بریزن. همین خطای کوچیک، هر روز و هر ماه، جمع میشه. روش ساده:
- مقدار روزانه رو به گرم حساب کن.
- صبح کل سهم روز رو با ترازوی آشپزخونه وزن کن و توی یه ظرف دربسته بذار.
- وعده‌ها رو فقط از همین ظرف بده. آخر شب هرچی موند، یعنی سهم امروز تموم شده.
- اگه غذای خشک و تر رو با هم می‌دی، سهم هر کدوم رو جدا حساب کن تا روی هم بیشتر از نیاز روزانه نشه.
تشویقی‌ها هم حساب میشن
تشویقی، تیکه‌های سفره و «فقط یه ذره» روی هم خیلی زود زیاد میشن. قانون ساده راهنماهای دامپزشکی اینه: همه تشویقی‌ها روی هم حداکثر ۱۰ درصد انرژی روزانه. اگه تشویقی زیاد می‌دی (مثلاً برای آموزش)، همون مقدار رو از غذای اصلی کم کن. یه ترفند خوب اینه که بخشی از سهم غذای خشک روزانه رو کنار بذاری و همون رو تشویقی بدی.
روزی چند وعده غذا بدم؟
گربهها در طبیعت روزی چندین وعده کوچیک شکار میکنن. برای همین انجمن متخصصان گربه آمریکا (AAFP) پیشنهاد میکنه غذای گربه در چند وعده کوچیک تقسیم بشه و تا جای ممکن از پازل غذا یا توپ غذادهنده استفاده بشه. این کار هم سرعت خوردن رو کم میکنه، هم ذهن گربه رو درگیر نگه می‌داره.
سگهای بالغ معمولاً با دو وعده در روز راحتن و توله‌ها به وعدههای بیشتری نیاز دارن. برای سگ‌هایی که تند غذا میخورن، کاسه ضدتندخوری یا زیرانداز مخصوص بو‌کشیدن کمک میکنه.
اگه نیاز به کم‌کردن وزن داره
اگه نمره بدن کوچولوت بالای ایده‌آله، برنامه کاهش وزن رو با دامپزشک بچین. کاهش وزن باید آروم باشه؛ معمولاً حدود یک تا دو درصد وزن بدن در هفته برای سگ‌ها و کمی آهسته‌تر برای گربهها. دامپزشک ممکنه غذای مخصوص کاهش وزن پیشنهاد کنه تا با کالری کمتر، پروتئین و ریزمغذی‌های لازم کم نیاد.
کِی باید با دامپزشک حرف بزنی؟
- وزنش بدون تغییر در غذا کم شده، مخصوصاً اگه اشتهاش خوب یا حتی بیشتر شده (در گربههای مسن می‌تونه نشونه پرکاری تیروئید یا دیابت باشه).
- خیلی بیشتر از همیشه آب می‌خوره یا ادرارش زیاد شده. راهنمای آب‌خوردن گربه کمکت میکنه مقدارش رو بسنجی.
- بیشتر از یک روز هیچی نخورده، یا چند بار پشت سر هم استفراغ کرده.
- با وجود کم‌کردن غذا، وزنش پایین نمیاد.
- حیوان در حال رشد، باردار، شیرده یا دارای بیماری مزمنه؛ این‌ها برنامه غذایی اختصاصی لازم دارن.
چک‌لیست این هفته
- کوچولوت رو وزن کن و نمره بدنش رو با جدول بالا بسنج.
- مقدار روزانه رو برای وزن ایده‌آلش به گرم حساب کن.
- یه ترازوی آشپزخونه کنار ظرف غذا بذار.
- تشویقی‌ها رو از سهم روزانه کم کن.
- یه یادآوری برای وزنکشی دو تا چهار هفته بعد بساز و بعدش مقدار رو فقط حدود ۵ تا ۱۰ درصد بالا یا پایین ببر.
سؤال‌های رایج
گربه روزی چند بار باید غذا بخورد؟
گربهها ذاتاً روزی چند وعده کوچیک میخورن. سهم روزانه رو دستکم در دو وعده (و بهتر از اون در چند وعده کوچیک) تقسیم کن و اگه بشه، بخشیش رو توی پازل غذا بریز. بچهگربهها معده کوچیکتری دارن و به وعدههای بیشتری نیاز دارن.
مقدار غذای گربه عقیم شده چقدر است؟
عقیمسازی نیاز انرژی رو کم و اشتها رو زیاد میکنه. یه گربه عقیم و خونگی معمولاً حدود ۱ تا ۱.۲ برابر «نیاز انرژی پایه» لازم داره؛ برای گربه ۴ کیلویی یعنی حدود ۲۰۰ تا ۲۴۰ کیلوکالری در روز. از فردای جراحی، مقدار جدید رو با دامپزشک تنظیم کن.
بچه گربه چقدر غذا میخورد؟
بچهگربه بهنسبت وزنش خیلی بیشتر از گربه بالغ انرژی لازم داره؛ حدود ۲.۵ برابر نیاز پایه. یه بچهگربه ۱ کیلویی تقریباً ۱۷۵ کیلوکالری در روز میخواد. بچهگربهها رو میشه آزادانه هم غذا داد، به شرطی که غذا مخصوص رشد باشه و وزنش مرتب چک بشه.
سگ روزی چقدر غذا میخورد؟
یه سگ بالغ عقیمشده معمولاً ۱.۴ تا ۱.۶ برابر نیاز انرژی پایه لازم داره؛ مثلاً سگ ۱۰ کیلویی حدود ۵۵۰ تا ۶۳۰ کیلوکالری و سگ ۲۰ کیلویی حدود ۹۳۰ تا ۱۰۶۰ کیلوکالری. سگهای بالغ معمولاً با دو وعده در روز راحتن.
از کجا بفهمم مقدار غذای گربه یا سگم کم است یا زیاد؟
به بدنش نگاه کن، نه به کاسه. اگه دندهها رو با یه لایه نازک چربی راحت حس میکنی و از بالا کمر دیده میشه، مقدار مناسبه. اگه دندهها سخت حس میشن یا وزنش در دو وزنکشی پشتسرهم بالا رفته، مقدار رو حدود ۵ تا ۱۰ درصد کم کن.
ظرف غذای گربه همیشه پر باشد اشکال دارد؟
بعضی گربهها خودشون رو تنظیم میکنن، ولی خیلیها، مخصوصاً گربههای آپارتمانی و عقیمشده، با ظرف همیشهپر آرومآروم چاق میشن. بهتره سهم روزانه رو وزن کنی و در چند وعده بدی.
این راهنما به دردت خورد؟
جوابت فقط روی همین دستگاه میمونه و برای کسی فرستاده نمی‌شه.
سؤالی موند؟ از میو بپرس
میو کمکت میکنه نشونه‌ها رو مرتب کنی، سؤال‌های درست رو برای دامپزشک آماده کنی و بدونی قدم بعدی چیه. میو تشخیص نمی‌ده و دارو تجویز نمی‌کنه؛ هر جا لازم باشه، مستقیم می‌فرستتت پیش دامپزشک.
پرونده میو: یادآوری‌ها، وزن و پرونده کوچولوت رو همین‌جا پیش میو نگه دار تا هیچ کاری از قلم نیفته.
منابع و بازبینی
- نویسنده
- تحریریه میوو‌نامه
- بازبینی دامپزشک
- در انتظار بازبینی
- آخرین به‌روزرسانی
- ۸ مهر ۱۴۰۵
- وضعیت انتشار
- پیش‌نویس؛ تا بازبینی در نتایج جست‌وجو نمیاد
- 2021 AAHA Nutrition and Weight Management Guidelines for Dogs and Cats (پنجره تازه)American Animal Hospital Association۲۰۲۱
- Energy Requirement Calculations (Box 1, 2021 AAHA Nutrition and Weight Management Guidelines) (پنجره تازه)American Animal Hospital Association۲۰۲۱
- Nutritional Requirements of Small Animals (پنجره تازه)Merck Veterinary Manual (Sanderson S.L.)۲۰۲۳
- Companion Animal Nutrition Support Service (پنجره تازه)The Ohio State University Veterinary Medical Centerبی‌تاریخ
- WSAVA Global Nutrition Guidelines and Toolkit (پنجره تازه)World Small Animal Veterinary Association۲۰۱۱
- WSAVA Body Condition Score charts (cat and dog) (پنجره تازه)WSAVA Global Nutrition Committee۲۰۲۵
- Feline feeding programs: addressing behavioural needs to improve feline health and wellbeing (پنجره تازه)Sadek T. et al. (AAFP/ISFM), JFMS۲۰۱۸
- 2022 U.S. State of Pet Obesity Report (پنجره تازه)Association for Pet Obesity Prevention۲۰۲۲
- Effects of diet restriction on life span and age-related changes in dogs (پنجره تازه)Kealy R.D. et al., JAVMA۲۰۰۲
- Hepatic Lipidosis (پنجره تازه)Cornell Feline Health Center۲۰۲۴
این راهنما جای معاینه دامپزشک رو نمی‌گیره. اگه تنفس سخت، بی‌حالی شدید، تشنج، خونریزی شدید یا مسمومیت احتمالی می‌بینی، منتظر پاسخ آنلاین نمون و همین حالا با نزدیک‌ترین دامپزشک تماس بگیر.
