نشونه‌هاتماس همان‌روز
استفراغ گربه و سگ؛ کِی عادیه و کِی اورژانس؟
استفراغ گربه و سگ کِی جای نگرانی داره؟ فرق استفراغ با برگردوندن غذا، معنی استفراغ زرد و کف سفید، گلوله مو در گربه، نشونه‌های اورژانس و کارهای درست بعد از استفراغ در خونه.
پیش‌نویس تحریریه · در انتظار بازبینی دامپزشکاین راهنما بر پایه منابع معتبر نوشته شده، ولی هنوز بازبینی دامپزشک نشده و تا اون موقع راهنمای منتشرشده میوو حساب نمی‌شه. منابع و وضعیت بازبینی
نشونه‌های خطر رو دیدی؟ همین امروز با دامپزشک تماس بگیر
بعضی حالت‌های این راهنما صبر برنمی‌داره. اگه مطمئن نیستی، زنگ بزن و بپرس؛ زود پرسیدن هیچ‌وقت اشتباه نیست. میوو‌پزشک برای ویزیت برنامه‌ریزی‌شده‌ست، نه اورژانس.
دامپزشکی شبانه‌روزی نزدیک (در نقشه، پنجره تازه)نشونه‌های خطر همین راهنمامیوو‌پزشک
پاسخ کوتاه
یه بار استفراغ در حیوانی که سرحاله معمولاً اورژانس نیست؛ آب تازه در دسترس بذار و زیر نظرش بگیر. ولی استفراغ مکرر، خون یا ذرات قهوه‌ای در استفراغ، شکم دردناک یا بادکرده، بی‌حالی، احتمال خوردن سم یا نخ، و در سگ عق زدن بی‌نتیجه یعنی همین حالا دامپزشک. در گربه، استفراغ (حتی گلوله مو) دو بار در ماه یا بیشتر طبیعی نیست. داروی انسانی نده.
خلاصه در یک نگاه
- یه بار استفراغ در حیوان سرحال معمولاً با زیر نظر گرفتن و آب تازه کافیه.
- خون یا ذرات قهوه‌ای، استفراغ مکرر، شکم دردناک یا بادکرده و بی‌حالی یعنی فوراً دامپزشک.
- سگی که عق میزنه ولی چیزی بالا نمیاره و شکمش باد کرده، ممکنه نفخ و پیچ‌خوردگی معده داشته باشه؛ اورژانسه.
- در گربه استفراغ، حتی گلوله مو، دو بار در ماه یا بیشتر، ارزش بررسی داره.
- آب رو قطع نکن، گربه و توله رو طولانی گرسنه نذار و هیچ داروی انسانی نده.
توی این مطلب ۸ بخش
دیدن استفراغ کوچولوت روی فرش هم نگران‌کننده‌ست، هم کلافه‌کننده. بیشتر وقت‌ها یه بار استفراغ بهخاطر خوردن چیزی نامناسب یا تند خوردن غذاست و خودش خوب میشه. ولی گاهی استفراغ اولین نشونه یه مشکل جدیه. این راهنما کمکت می‌کنه فرق این دو رو بفهمی، بدونی کِی باید فوراً راه بیفتی و در خونه چه کاری درسته.
استفراغ، برگردوندن غذا یا سرفه؟
اول مطمئن شو واقعاً استفراغه؛ چون علت‌ها و خطرها فرق میکنن:
| استفراغ | برگردوندن غذا | سرفه | |
|---|---|---|---|
| قبلش | بی‌قراری، آب‌ریزش دهان، لیسیدن لب | تقریباً بی‌خبر | سر و گردن کشیده، صدای خس‌خس |
| موقعش | انقباض‌های شدید شکم | بیزحمت، اغلب کمی بعد از غذا | شکم معمولاً منقبض نمی‌شه |
| ظاهر | نیمه‌هضم، گاهی زرد (صفرا) | هضمنشده، گاهی لوله‌ای و لزج | کف یا خلط |
اگه مطمئن نیستی، یه ویدیوی کوتاه بگیر. برای دامپزشک خیلی کمک‌کننده‌ست. در گربه‌ها، «هق‌هق» مکرری که فکر می‌کنی گلوله موئه ممکنه در واقع سرفه و نشونه آسم باشه.
علت‌های استفراغ گربه و سگ
علت‌های رایج و معمولاً کوتاه‌مدت:
- خوردن غذای فاسد، زباله یا تیکه‌های سفره
- تند خوردن غذا یا تغییر ناگهانی غذا
- انگل‌های روده‌ای
- ماشین‌گرفتگی
علت‌های جدی‌تر:
- خوردن جسم خارجی (اسباب‌بازی، استخون، نخ، کش)
- مسمومیت با گیاه، دارو یا مواد خونگی (سموم خانگی رو ببین)
- عفونت‌های ویروسی مثل پاروو در توله‌ها و پانلوکوپنی در بچه‌گربه‌ها
- پانکراتیت، بیماری کلیه یا کبد، دیابت
- در گربه‌های مسن: پرکاری تیروئید و بیماری‌های مزمن روده، از جمله التهاب روده و لنفوم
- در گربه نر: انسداد ادرار هم می‌تونه با استفراغ همراه باشه
سن مهمه: در حیوون‌های جوون بیشتر به جسم خارجی، عفونت و انگل فکر میشه و در حیوون‌های مسن به بیماری‌های غددی، کلیه و تومورها.
استفراغ زرد و کف سفید یعنی چی؟
این دو از پرجست‌وجوترین سؤال‌ها هستن:
- استفراغ زرد یا زرد مایل به سبز معمولاً صفراست. صفرا ممکنه در هر استفراغی دیده بشه، پس رنگ به‌تنهایی علت رو نشون نمی‌ده. در بعضی سگ‌ها، استفراغ زرد و کف‌دار صبح زود و با معده خالی، در سگی که بقیه روز کاملاً سرحاله، دیده میشه. به این حالت «سندرم استفراغ صفراوی» میگن و گاهی با تقسیم غذای روزانه به وعدههای بیشتر و یه وعده کوچیک آخر شب بهتر میشه. ولی دانشکده دامپزشکی ایلینوی تأکید می‌کنه این تشخیص فقط بعد از کنار گذاشتن علت‌های دیگه (انگل، جسم خارجی، پانکراتیت، بیماری کبد و حتی تومور معده) داده میشه.
- کف سفید معمولاً ترکیبی از بزاق، گاز و ترشح معده از یه معده خالی یا تحریک‌شده‌ست. یه بار، در سگی که عادی رفتار می‌کنه، رو میشه زیر نظر گرفت. ولی کف سفید می‌تونه از سرفه (مثلاً سرفه کِنِل) یا از نفخ معده هم باشه؛ پایین‌تر رو ببین.
- خون تازه یا ذرات قهوه‌ای شبیه تفاله قهوه در استفراغ، یا مدفوع سیاه و قیری، یعنی همین حالا دامپزشک.
گلوله مو در گربه طبیعیه؟
گلوله مو معمولاً یه توده استوانه‌ای از مو و ترشحات گوارشیه. استفراغ گاهبهگاه گلوله مو، مخصوصاً در گربه‌های پرمو، شایعه. ولی مروری که در مجله پزشکی و جراحی گربه (JFMS) منتشر شد می‌گه در بیشتر گربه‌های کوتاه‌مو، دفع مکرر گلوله مو نشونه یه بیماری زمینه‌ایه؛ مثل خارش پوست، کک، حساسیت غذایی یا بیماری روده.
یه متخصص گربه در بررسی ۳۰۰ گربه با استفراغ مزمن، اسهال یا کاهش وزن و روده ضخیم‌شده در سونوگرافی، در ۹۶ درصدشون بیماری مزمن روده باریک پیدا کرد؛ بیشترشون التهاب مزمن روده یا لنفوم روده. متخصصان گربه میگن استفراغ، حتی گلوله مو، دو بار در ماه یا بیشتر، باید بررسی بشه. برای همین:
- یه تقویم استفراغ نگه دار (پرونده میو برای همین کار ساخته شده).
- برس زدن منظم، بهخصوص در گربه‌های پرمو، کمک می‌کنه.
- اگه دفعاتش به دو بار در ماه رسید، یا گربه‌ت وزن کم می‌کنه یا اشتهاش تغییر کرده، وقت دامپزشکی بگیر.
نفخ و پیچ‌خوردگی معده در سگ
انجمن جراحان دامپزشکی آمریکا (ACVS) نفخ و پیچ‌خوردگی معده رو «وضعیتی به‌سرعت پیشرونده و تهدیدکننده حیات» می‌دونه. نشونه‌های اولیه‌ش: نگاه مضطرب، نگاه کردن به شکم، کش اومدن مداوم، آب‌ریزش دهان، شکمی که داره بزرگ میشه و عق زدن بدون اینکه چیزی بیرون بیاد. بیشتر در سگهای درشت‌جثه و سینه‌عمیق (مثل گریت دین، سنت برنارد و ستر) دیده میشه، بهخصوص وقتی روزی فقط یه وعده بزرگ می‌خورن. در این حالت هر ساعت مهمه؛ مستقیم برو نزدیک‌ترین درمانگاه اورژانس.
نخ و کش در گربه
نخ، کاموا، نخ دندون یا کش می‌تونه زیر زبون یا در معده گیر کنه و روده رو مثل آکاردئون جمع کنه و ببُره. اگه نخی از دهان یا مقعد گربه بیرون زده، نکشش و گربه رو وادار به استفراغ نکن؛ حتی اگه هنوز علامتی نداره، فوراً ببرش دامپزشکی.
بعد از استفراغ در خونه چیکار کنم؟
اگه حیوانت فقط یه بار استفراغ کرده و بعدش سرحال، هوشیار و علاقه‌مند به اطرافه:
- آب رو قطع نکن. راهنمای دامپزشکی مرک می‌گه آب هرگز نباید قطع بشه، مگر وقتی دامپزشک سرم وصل کرده؛ کم‌آبی حال حیوان رو بدتر می‌کنه. آب تازه رو کمکم و در دفعات کوتاه در دسترسش بذار.
- سگ بالغ: دامپزشکها معمولاً یه وقفه کوتاه در غذا پیشنهاد میکنن و اگه استفراغ تکرار نشد، مقدار خیلی کم (مثلاً یه قاشق چای‌خوری) از یه غذای سبک و زودهضم می‌دن و آروم‌آروم به غذای معمول برمی‌گردن.
- گربه، بچهگربه، توله و سگهای خیلی کوچیک رو طولانی گرسنه نذار. برای گربه‌ای که یه بار استفراغ کرده و حالش خوبه، انجمن خیریه دامپزشکی بریتانیا (PDSA) می‌گه غذای معمولش رو بده و از نزدیک زیر نظرش بگیر. گرسنگی چندروزه در گربه می‌تونه کبد چرب بده.
- زیر نظرش بگیر: دفعات استفراغ، ظاهرش، زمانش نسبت به غذا، اشتها و مدفوع رو یادداشت کن.
- اگه استفراغ تکرار شد، یا در گربه بیشتر از ۲۴ ساعت یا در سگ بیشتر از یکی دو روز طول کشید، با دامپزشک تماس بگیر.
برای دامپزشک چی آماده کنم؟
- از کِی شروع شده، چند بار، و چقدر بعد از غذا. استفراغ غذایی که ۶ تا ۸ ساعت یا بیشتر از خوردنش گذشته، ممکنه نشونه گیر کردن یا دیر خالی شدن معده باشه.
- ظاهر استفراغ: غذا، مو، کف، صفرا، خون؛ یه عکس یا ویدیو هم کمک می‌کنه.
- اشتها، آب‌خوردن، مدفوع و ادرار چه تغییری کرده؟
- به زباله، گیاه، دارو یا اسباب‌بازی‌های کوچیک دسترسی داشته؟
- هر دارو یا مکملی که اخیراً گرفته.
- برای گربه، تقویم دفعات استفراغ در ماه‌های اخیر.
سؤال‌های رایج
استفراغ زرد گربه و سگ یعنی چه؟
رنگ زرد یا زرد مایل به سبز معمولاً مال صفراست که در هر استفراغی ممکنه دیده بشه. در بعضی سگ‌ها استفراغ زرد و کف‌دار صبح زود، وقتی معده شب طولانی خالی مونده، دیده میشه. ولی رنگ به‌تنهایی علت رو مشخص نمی‌کنه؛ اگه تکرار میشه، دامپزشک باید علت‌های دیگه رو بررسی کنه.
سگ کف سفید بالا میآورد؛ چه کنم؟
کف سفید معمولاً ترکیبی از بزاق، گاز و ترشح معدهست. یه بار، در سگی که سرحاله، رو میشه زیر نظر گرفت. ولی اگه سگت پشت هم عق میزنه و فقط کف میاد، شکمش باد کرده یا بیقراره، ممکنه نفخ معده باشه و همین حالا باید بری درمانگاه. سرفه شدید هم گاهی کف سفید بالا میاره.
گربه چند بار استفراغ کند طبیعی است؟
استفراغ گاهبهگاه شایعه، ولی متخصصان گربه میگن استفراغ، حتی گلوله مو، دو بار در ماه یا بیشتر، یا هر هفته، «عادی گربه» نیست و ممکنه نشونه بیماری روده، کلیه یا تیروئید باشه. یه تقویم از دفعات استفراغ نگه دار و به دامپزشک نشون بده.
بعد از استفراغ به سگ یا گربه غذا بدهم؟
آب رو قطع نکن و کمکم در دسترسش بذار. برای سگ بالغ، دامپزشکها معمولاً یه وقفه کوتاه در غذا و بعد وعدههای خیلی کوچیک از غذای سبک رو پیشنهاد میکنن. گربه، بچهگربه، توله و سگهای خیلی کوچیک رو بدون مشورت دامپزشک گرسنه نذار.
گربه بعد از غذا خوردن بالا میآورد؛ چرا؟
گاهی بهخاطر تند خوردنه و غذا تقریباً هضمنشده و بیزحمت برمیگرده؛ به این «برگردوندن غذا» میگن و با استفراغ واقعی فرق داره. وعدههای کوچیکتر و پازل غذا کمک میکنن. اگه تکرار میشه یا با سرفه همراهه، دامپزشک باید ببینتش.
برای استفراغ سگ و گربه قرص معده یا پپتوبیسمول بدهم؟
نه. داروهای معده، مسکنها و آنتیبیوتیکهای انسانی میتونن برای سگ و بهخصوص گربه سمی باشن یا علت اصلی رو پنهان کنن. هر دارویی فقط با تجویز دامپزشک.
این راهنما به دردت خورد؟
جوابت فقط روی همین دستگاه میمونه و برای کسی فرستاده نمی‌شه.
سؤالی موند؟ از میو بپرس
میو کمکت می‌کنه نشونه‌ها رو مرتب کنی، سؤال‌های درست رو برای دامپزشک آماده کنی و بدونی قدم بعدی چیه. میو تشخیص نمی‌ده و دارو تجویز نمی‌کنه؛ هر جا لازم باشه، مستقیم می‌فرستتت پیش دامپزشک.
میوو‌پزشک: اگه دلت می‌خواد یه دامپزشک از نزدیک ببینتش، توی میوو‌پزشک شرح‌حالش رو مرتب کن و درخواست ویزیت بده.
منابع و بازبینی
- نویسنده
- تحریریه میوو‌نامه
- بازبینی دامپزشک
- در انتظار بازبینی
- آخرین به‌روزرسانی
- ۸ مهر ۱۴۰۵
- وضعیت انتشار
- پیش‌نویس؛ تا بازبینی در نتایج جست‌وجو نمیاد
- Vomiting (پنجره تازه)Cornell Feline Health Center۲۰۲۱
- Hair Balls in Cats: A normal nuisance or a sign that something is wrong? (پنجره تازه)Cannon M., JFMS۲۰۱۳
- Prevalence and underlying causes of histologic abnormalities in cats suspected to have chronic small bowel disease: 300 cases (2008-2013) (پنجره تازه)Norsworthy G.D. et al., JAVMA۲۰۱۵
- Mechanisms, causes, investigation and management of vomiting disorders in cats: a literature review (پنجره تازه)Batchelor D.J. et al., JFMS۲۰۱۳
- Vomiting in Dogs (Dog Owners edition) (پنجره تازه)Merck Veterinary Manual (Webb C.B.)۲۰۲۴
- Vomiting in cats (پنجره تازه)PDSA۲۰۲۰
- Gastric Dilatation-Volvulus (پنجره تازه)American College of Veterinary Surgeonsبی‌تاریخ
- Why Is My Pet Vomiting? Bilious Vomiting Syndrome (پنجره تازه)University of Illinois College of Veterinary Medicine۲۰۲۵
- Why Is My Dog Throwing Up White Foam? (پنجره تازه)American Kennel Club۲۰۲۵
- Toxicoses From Human Analgesics in Animals (پنجره تازه)Merck Veterinary Manual (Hovda T.)۲۰۲۵
- Drugs Used to Treat Diarrhea in Monogastric Animals (پنجره تازه)Merck Veterinary Manual (Dowling P.M.)۲۰۲۴
- Ingestion of Foreign Bodies in Cats (پنجره تازه)VCA Animal Hospitalsبی‌تاریخ
- What To Do if Your Cat Has Eaten String (پنجره تازه)PetMD (Kleszynski B.)۲۰۲۳
- Hairballs Are Not Normal: A Practical Approach to the Vomiting Cat (پنجره تازه)St. Denis K.A., O'Brien L. (CVMA)بی‌تاریخ
- Vomiting in Dogs (پنجره تازه)VCA Animal Hospitalsبی‌تاریخ
- Vomiting pets (پنجره تازه)Washington State University Veterinary Teaching Hospital۲۰۲۱
- ENOVAT Guidelines for Antimicrobial Use in Canine Acute Diarrhoea (پنجره تازه)Jessen L.R. et al., The Veterinary Journal۲۰۲۴
این راهنما جای معاینه دامپزشک رو نمی‌گیره. اگه تنفس سخت، بی‌حالی شدید، تشنج، خونریزی شدید یا مسمومیت احتمالی می‌بینی، منتظر پاسخ آنلاین نمون و همین حالا با نزدیک‌ترین دامپزشک تماس بگیر.
